Lezing van Reinder Reinders over de kaart van Beckeringh

Op donderdagavond 2 maart 2017 gaf de heer Reinder Reinders een uitgebreide lezing over de Kaart van Beckeringh. De interessante lezing gaat over het ontstaan en tijdsbeeld, waarin de kaart is ontstaan en over het leven van de heer Beckeringh. Deze zeer gedetailleerde  kaart is niet alleen een geografische beschrijving en tekening van het landschap, maar geeft bovendien een kijkje in de sociale, juridische en heel veel andere aspecten van die tijd. In een goed gevulde zaal, luisterden ongeveer 100 personen naar het prettige verhaal over een kaart uit 1781. Bijzonder. De heer Reinder is mede auteur van het boek: De atlas van Beckeringh : het Groninger landschap in de 18e eeuw.

 

 

 

 

 

 

 

Lezing Erik Meijles over Sporen in het Middag HUmsterland

 Op dinsdagavond 24 januari gaf Erik Melijs een zeer informatieve en recreatieve lezing over de letterlijke sporen in het Middag Humsterland en dan met name rondom Noord- en Zuidhorn. De lezing werd gegeven in de Dorpsstee in Noordhorn en de opkomst van toehoorders was zeer verrassend te noemen. Op enthousiaste wijze werd het publiek wegwijs gemaakt met in de sporen, inclusief toetje! De powerpoint presentatie van deze lezing is op te vragen via: secretarishkz@gmail.com.

 

 

 

 

 

 

 

Macht en Pracht van de Groninger boeren door Taeke Boersma

Op 17 november 2016 gaf Taeke Boersma een lezing over de macht en pracht van de Groninger boeren. Het verhaal begeleid met veel audiovisueel materiaal spitste zich uiteindelijk toe op de boerderijen van de familie Teenstra woonachtig op het Ruige Zand. Met name in de tweede helft van de 19e  eeuw, namen de graanprijzen toe en de winsten namen een hoge vlucht naarmate de welvaart toenam vergrootten en verfraaiden de Groninger herenboeren hun boerderijen, sommige kregen zelfs een paleisachtige aluregat. De familie Teenstra gebruikten hun kennis en kunde op een geheel andere wijze. Hiermee waren ze in staat om in één winter de polder 'de Ruigewaard' aan te leggen en er daarna nog 2 prachtige boerderijen te bouwen. Kennis is ook macht en past in het tijdperk van de verlichting. De lezing werd goed bezocht en was zeer aangenaam.

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

Tuinen en Landschapsparken in Stad en provincie Groningen

 Afgelopen dinsdagavond 4 oktober heeft Willemiek Ottens een prachtig verhaal verteld, aangevuld met veel foto en ander beeldmateriaal over parken en tuinen veelal ontworden door de tuinarchitect Roodbaard.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Groningers tussen overstromingen en aardbevingen

Op donderdagavond heeft Frank Westerman een lezing gegeven over Groningers tussen overstromingen en aardbevingen. Het gedeelte voor de pauze ging hij hierop in door vanuit historisch perspectief het probleem van het water geologisch te benaderen. In het gedeelte na de pauze vertelde hij over zijn nieuw geschreven boek "Een woord een woord"dat een week later uitgegeven zou worden. 

 

 

 

 

 

 

 

Vervoer in vroeger tijden

Bertus Fennema (1944) is in Noord- en Zuidhorn genoegzaam bekend als onze voormalige burgemeester (2003-2010). Na Zuidhorn was hij nog waarnemend burgemeester in Haren, en eerder was hij namens het CDA gedeputeerde in het provinciaal bestuur, en burgemeester van Schiermonnikoog. Na zijn pensionering schreef hij een aantal boeken, waaronder (in 2014) ‘De Marne in beweging’, over de geschiedenis van 150 jaar regionaal (openbaar) vervoer in het Noordwestelijk deel van de provincie Groningen. Het gaat over postwagendiensten, beurtschippers en oude tramlijnen, en natuurlijk ook over de latere opkomst van de autobussen en het privé autoverkeer. Met de regionale vervoersgeschiedenis als achtergrond, heeft Bertus Fennema in zijn lezing voor de Historische Kring een beeld geschetst van al die ontwikkelingen op vervoersgebied in de afgelopen anderhalve eeuw, waarbij hij uiteraard vanuit de Marne ook uitkeek richting het Westerkwartier, en naar Zuidhorn in het bijzonder.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kerkrestauraties door Jur Bekooy

Jur Bekooy woont in Noordhorn en is bouwkundige bij de Stichting Oude Groninger kerken. In zijn lezing liet hij zien de veranderende opvattingen over monumentenzorg en restauratie in de loop van de tijd, aan de hand van voorbeelden van historische kerkgebouwen uit het Westerkwartier en andere delen van Groningen.

Het besef van de noodzaak van monumentenzorg begint in ons land pas te dagen aan het eind van de negentiende eeuw. Aanvankelijk stond monumentenzorg vooral voor zogenaamde ‘harde’ restauraties, waarbij men doorgaans koos voor herstel van de oorsprong van het gebouw. Vervolgens deed de ‘zachte’, conserverende restauratie zijn intrede waarbij men alle eeuwen van de wordingsgeschiedenis intact liet. Tegenwoordig is bij de Stichting Oude Groninger Kerken sprake van een hybride aanpak: ‘kijk heel goed en analyseer wat een monument architectonisch en bouwkundig nodig heeft, wat het verdient’.

 

 

 

 

 

 

Zilver in Groningen en op Hanckema

 Op 19 november heeft Egge Knol een lezing gegeven over zilver in Groningen.

Groningen heeft als centrale stad in Noord-Nederland een groot aantal vermaarde zilversmeden gehad. De belangstelling voor zilver is bij de Groninger elite en fortuinlijke landbouwers groot geweest. Dit resulteert in vele brandewijnkommen, bekers, kraantjeskannen, bokalen en andere voorwerpen met hun eigen geschiedenis. Zilver is niet alleen praktisch en voor de pronk, maar ook een vorm van spaarpot. De spreker heeft het diverse gebruik van zilver in Groningerland toegelicht met uiteraard aandacht voor het zilver van de borg Hanckema, waar het nodige van in het Groninger Museum wordt bewaard.

Dr. Egge Knol (1956) is sinds 1994 conservator archeologie, geschiedenis en oude Kunst(nijverheid) bij het Groninger Museum. Hij publiceert regelmatig op deze vakgebieden.

 

Molens in het Westerkwartier : met speciale aandacht voor Noord- en Zuidhorn

In het Westerkwartier zijn nog tal van molens bewaard gebleven die oorspronkelijk een functie hadden als poldermolen of koren- en pelmolen. De molen ‘Fortuna’ in Noordhorn is zo’n koren- en pelmolen. Onlangs werd een ‘Schansenfietsroute’ door het Westerkwartier ingesteld, die bij de molen Fortuna start en langs nog enkele andere molens in de omgeving voert. Diverse stichtingen, waaronder de Molenstichting Westerkwartier, zijn actief bij de restauratie en exploitatie van de historische molens in onze regio. De eerste lezing van het najaars- en winterprogramma van de HKZ gaat over dat regionale molenbezit, en vraagt ook uw aandacht voor het project ‘Molenziel Zuidhorn’, dat de geschiedenis van de molens in deze gemeente, maar vooral ook de verhalen, herinneringen en anekdotes gerelateerd aan de molens op de kaart wil zetten.

Op donderdagavond 8 oktober heeft Johan van Dijk (1987) op enthousiaste wijze een lezing over dit onderwerp gegeven. Hij studeerde geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en is tevens vrijwillig molenaar op de korenmolen ‘De Lelie’ in Eenrum, freelance historicus en tekstschrijver en vervult tal van functies in organisaties en stichtingen die zich bezighouden met het landschap en historisch erfgoed, zoals Het Groninger Landschap en Het Groninger Molenhuis. De molens in de provincie Groningen hebben zijn speciale interesse, hij spreekt en publiceert hierover veelvuldig. Hij treedt ook nog op als stadsgids in de stad Groningen, speciaal voor culinaire wandelingen.

Veldslag bij Noordhorn in 1581

Op 23 april organiseerde de Historische Kring Zuidhorn samen met de Molen Fortuna een speciale lezing in Zaal Balk in Zuidhorn over de in 1581 gevoerde Slag bij Noordhorn. Deze slag vormde een onderdeel van de zogenaamde “Schansenkrijg” een onderdeel van de 80- jarige oorlog, die met name in het Westerkwartier woedde van 1580 tot 1594. Dit jaar viert de Molen Fortuna haar 125-jarig bestaan en dat wordt gevierd met vele activiteiten tot en met het naspelen van de Slag in augustus 2015.

Dhr. dr. Olaf van Nimwegen, militair historicus, maakte de historie levend door een beschrijving te geven van de context in die tijd, de politieke en dagelijkse omstandigheden, en de betekenis van deze Slag voor het ontstaan van de republiek de Zeven Provinciën. Daarna volgde een levendige toelichting op de gevechtshandelingen die toen moeten hebben plaatsgevonden. Ook de wapenuitrusting kwam aan de orde, inclusief het wapentuig dat de soldaten in die tijd gebruiken.

Isabel van der Velde, freelance archeoloog en voorzitter van de AWN-vereniging van Vrijwilligers in de archeologie, afdeling Noord-Nederland. vertelde het door haar geleide archeologisch onderzoek op het terrein waar de Slag heeft plaatsgevonden. Noordhorn wordt nu als pilot ingezet voor een nieuwe methode van slagveldonderzoek.

Lezing van Reinder Reinders over "De Trekschuit"

Op donderdag 12 maart gaf Reinder een zeer interessante lezing over het openbaar vervoer en toegespitst op vervoer ter water, namelijk de trekschuit. Ongeveer 85  belangstellenden hebben genoten van een fijne avond, ook dit keer weer bij Zalencentrum Balk aan de Gast in Zuidhorn.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lezing Harry Perton over Groningen, Oranje en de patriotten

 

Afgelopen dinsdagavond gaf Harry Perton voor een goedgevulde grote zaal in Zalencentrum Balk een lezing over Oranje, Groningen en de patriotten. De spreker gaf een goed beeld van de perikelen in de periode eind 19e eeuw in Groningen en specifiek in het westerkwartier.

 

 

 

 

 

 

 

Pabema : mooiste herbestemde boerderij van Nederland

Op 20 november jl. gaven Wim Pastoor en Annie Beukema een lezing bij Zalencentrum Balk. Zestien jaar geleden kochten Annie en Wim Pastoor de boerderij aan de Zuiderweg 12. Vervolgens duurde het nog vier jaar voordat ze er daadwerkelijk introkken. Vijftien jaar lang zijn ze met het opknappen bezig geweest. De staat van de boerderij was allerbelabberdst. Maar uiteindelijk zijn ze veel verder gekomen dan ze hadden durven dromen. In 2013 werd Pabema als afsluiting van het Jaar van de Boerderij verkozen tot “Mooiste herbestemde boerderij van Nederland”!Het betreft een geheel omgrachte kop-hals-rompboerderij van begin 19e eeuw een neoclassicistische tuin van 1½ ha, mede ontworpen door Klaas Noordhuis uit Leens.Binnen de gracht een kruidentuin en een fruitboomgaard en buiten de gracht een bloementuin, moestuin, slingerperk en nog een fruitboomgaard met appel- en perenrassen uit een catalogus van Johann Hermann Knoop uit 1766. Met zo'n  80 toehoorders was het weer een geslaagde avond.  filmpje op Youtube over de boederij : https://www.youtube.com/watch?v=-hon6bhamR0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Historische talkshow: Het drama van Justina Abelina : moord in de pastorie

                                 

 

Op 14 oktober j.l. genoten  ongeveer 70 toeschouwers in de gezellige zaal van de Dorpstee in Noordhorn van de historische talkshow over het drama van Justina Abelina ; moord in de pastorie. In 1734 werd het levenloze lichaam van Justina gevonden in de pastorie. Zij was de echtgenote van dominee Antonius Clant in Roderwolde. Wim Ensing en zijn compagnons proberen de waarheid van toen boven water te krijgen.  Antonius Clant werd later dominee in de kerk te Noordhorn. De voorstelling werd musicaal omlijst door Thom van der mark op Viola da Gamba en Truus Pinkster op de clavecimbel.           

 

 

 

 

Lezing Architectuur van Groningse boerderijen door W. Havik op 22 april 2014

Groningen kent veel verschillende landschappen, zoals het wierdenlandschap, het ontginningslandschap en het essenlandschap. De situering en de erfinrichting van het boerenbedrijf, alsook de architectuur van de gebouwen verschilt van gebied tot gebied.Hoe verder terug in de historie, hoe groter de verschillen. Bij de bouw van de huidige boerderijen zijn er landelijk gezien nog maar nauwelijks verschillen. Deze lezing ging over de boerderijen in de provincie Groningen, waarbij het accent zal liggen op de historische boerderijen met een enkel uitstapje naar de huidige situatie. Boerderij-architectuur is aansprekend omdat er vaak sprake is van uitgesproken functionele gebouwen die in goede verhoudingen en met gevoel voor schoonheid zijn gebouwd. In de loop der tijden heeft de welvaart van een deel van welvaart van een deel van de boerenstand geleid tot verfraaiing van het uiterlijk van de woonhuizen van de boerderijen en de aanleg van de woonhuizen van de boerderijen en de aanleg van siertuinen, hetgeen mooi erfgoed heeft opgeleverd.                                                                                                                                                        

De heer Havik was tot voor kort directeur van Libau, een adviesorganisatie die alle Gemeenten in Groningen en Drenthe adviseert op het gebied van stedenbouw, landschap, welstand, monumenten en archeologie. Momenteel is hij o.a. nog betrokken als secretaris/penningmeester bij de boerderijenstichting Groningen.

 

 

 

 

 

 

 

 


Lezing Jacob Loer over het Kloosterleven in het Noorden

 

Op dinsdagavond 18 maart 2014 heeft  Dhr. Loer in Zalencentrum Balk in Zuidhorn een lezing gegeven , over het kloosterleven in Aduard en waarom dat vooral in het Noorden zo tot bloei kwam..

De macht, grootte en rijkdom van het St. Bernardusklooster in Aduard is ongekend in de Lage  Landen. Vooral in de 13e eeuw manifesteerde de abdij zich als een imperium met ca. 100 monniken en meer dan 500 werkbroeders, een kloosterrein vergelijkbaar in omvang met dat van de bekende abdij van Clairvaux in Frankrijk, zo’n 6000 hectare aan vruchtbaar landbouwgrond en een kerk met een lengte van 100 meter gebouwd in de traditie van de Franse gotiek. Zonder overdrijving kan worden gesteld dat Aduard hoort in de top tien van de grote Cisterciënzer abdijen van Europa. Die status is niet komen aanwaaien.

De vraag is, hoe kan het dat in het noordelijk kustgebied, waar zo’n 120 kloosters hebben gestaan, juist deze abdij zo snel zo groot is geworden. In deze lezing wordt geprobeerd hiervoor een verklaring te vinden, alsmede voor andere ontwikkelingen die hieraan vooraf zijn gegaan: waar kwamen die Cisterciënzers vandaan en wat is de voorgeschiedenis van al die Friese, Groninger en Oostfriese kloosters?

Jakob Loer doet als mediëvist in zijn geboortedorp Aduard al jaren onderzoek naar de geschiedenis van de Cisterciënzer kloosterorde. Hij woont bovenop de wierde van Aduard op de plek waar eens de kloosterkerk stond. Hij heeft een aantal de uitgaves gepubliceerd over dit onderwerp: “De Abdijkerk van Aduard” en “Kloosterland”


 

Lezing De verborgen geschiedenis van de Klinckemaborg door Nico Attema

 

Dinsdagavond 14 januari 2014 heeft aansluitend de jaarvergadering Nico Attema uit Zuidhorn een lezing gegeven over de Klinckemaborg te Zuidhorn. Over deze tamelijk onbekende borg en zijn toenmalige bewoners werd een tipje van de sluier onthuld.

Ooit telde het dorp Zuidhorn drie borgen: de Klinckemaborg, de Jellemaborg en de Hanckema­borg. De laatste heeft er het langst gestaan en is veruit de bekendste. Ze is ook op vele afbeeldingen terug te vinden. Over de borg Klinckema is veel minder bekend. De Klinckemalaan en Klinckemaburen ontlenen hun naam nog aan de borg met het landgoed aan de zuidkant van de dorpskern van Zuidhorn, maar over hoe de borg er uit zag weten we maar weinig. We moeten het doen met enkele fragmentarische beschrijvingen waarvan die van Formsma en van der Aa wel de bekendste zijn.

Nico Attema is gepensioneerd vakdidacticus aardrijkskunde, en al lange tijd actief in het lokaal historisch onderzoek van Zuidhorn en omgeving. Hij is redacteur van het contactblad van de Historische Kring Zuidhorn, en mede auteur van de HKZ uitgave Over straatnamen in Briltil, Noordhorn, Zuidhorn (2007).

In de afgelopen jaren is Nico Attema op zoek gegaan naar de verborgen geschiedenis van Klinckema 'welks witte muren onder het bevallige groen van het hooge lommerrijke bosch, het een fraai aanzien geven; zoo dat dit landgoed, hetwelk zich in allen deelen door eenvoudigheid en schoonen aanleg kenmerkt, ook, in betrekking tot zijn waarde, onder de voornaamste en fraaiste bezittingen van de provincie Groningen mag gerangschikt worden' (Van der Aa's Aardrijkskundig Woordenboek). Tijdens deze avond presenteerde hij de resultaten van zijn speurtocht.